Sâm Nữ Hoàng – Động lực phát triển mô hình kinh tế mới tại xã Phúc Thọ

Trong bối cảnh ngành dược liệu Việt Nam đang từng bước chuyển dịch theo hướng chuyên nghiệp, có quy hoạch và gắn với chuỗi giá trị dài hạn, yêu cầu đặt ra không chỉ là mở rộng diện tích trồng mà còn là xây dựng mô hình phát triển bền vững. Trong xu thế đó, Sâm Nữ Hoàng được đánh giá là một trong những cây dược liệu giàu tiềm năng, có khả năng đáp ứng nhu cầu trong nước và hướng tới thị trường quốc tế.

Tiềm năng dược liệu của Sâm Nữ Hoàng

Ngày 31/7/2025, Cục Trồng trọt và Bảo vệ Thực vật (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) đã chính thức chấp nhận bảng tự công bố lưu hành giống cây dược liệu sâm Nữ Hoàng (Rumex crispus L.) trên phạm vi toàn quốc. Sự kiện này không chỉ khẳng định cơ sở pháp lý cho việc phát triển giống cây mới, mà còn mở ra hướng đi đầy triển vọng cho chuyển dịch cơ cấu cây trồng tại nhiều địa phương, trong đó có xã Phúc Thọ.

Giống sâm Nữ Hoàng do bà Võ Thị Ngọc – Nhà khoa học uy tín, Giám đốc Công ty TNHH Lương Thực Ms Thiên Ngọc – nghiên cứu và phát triển. Kết quả kiểm nghiệm từ Viện Dược liệu và Viện kiểm nghiệm an toàn vệ sinh thực phẩm Quốc gia cho thấy cây chứa nhiều hoạt chất quý như saponin, polysaccharid, polyphenol, flavonoid cùng các vitamin và acid amin thiết yếu. Đây là nền tảng quan trọng để chế biến đa dạng sản phẩm: trà dược liệu, viên nang chiết xuất, đồ uống bổ sung, mỹ phẩm chăm sóc da, sản phẩm hỗ trợ sức khỏe cho người cao tuổi…

Sâm Nữ Hoàng được giới chuyên môn xem là "viên ngọc mới" của ngành dược liệu Việt Nam nhờ nhiều ưu thế nổi bật như chu kỳ sinh trưởng ngắn, chỉ từ 10-12 tháng, hàm lượng hoạt chất sinh học cao và khả năng ứng dụng đa dạng. Các nghiên cứu cho thấy cây chứa nhiều hoạt chất giá trị như polyphenol, polysaccharide, saponin và flavonoid - những thành phần có tác dụng chống oxy hóa, hỗ trợ tăng cường miễn dịch và chăm sóc sức khỏe.

Không chỉ dừng lại ở củ sâm, các bộ phận khác như lá, thân và hoa đều có thể được khai thác để phát triển nhiều dòng sản phẩm khác nhau, từ trà sâm, cao chiết, thực phẩm bảo vệ sức khỏe đến mỹ phẩm có nguồn gốc thiên nhiên. Đây chính là lợi thế quan trọng giúp Sâm Nữ Hoàng có khả năng tạo ra hệ sản phẩm phong phú và nâng cao sức cạnh tranh trên thị trường.

Phù hợp với định hướng kinh tế mới của xã Phúc Thọ

Trong những năm gần đây, xã Phúc Thọ tích cực chuyển đổi cơ cấu cây trồng, tìm kiếm mô hình sản xuất mới có giá trị kinh tế cao thay thế các loại cây truyền thống hiệu quả thấp. Việc đưa sâm Nữ Hoàng vào trồng thử nghiệm được xem là bước đi phù hợp với định hướng phát triển nông nghiệp hàng hóa, nâng cao thu nhập trên cùng đơn vị diện tích.

Mô hình trồng gần 1 ha sâm Nữ Hoàng tại xứ đồng Cá do anh Nguyễn Văn Thao (thôn Phúc Hoà) liên kết với Công ty TNHH Dược Vạn Xuân triển khai đang cho kết quả khả quan. Cây sinh trưởng tốt, thích nghi với điều kiện thổ nhưỡng địa phương, thời gian thu hoạch củ chỉ từ 9–10 tháng. Đặc biệt, toàn bộ các bộ phận của cây từ thân, lá, hoa đến củ đều có thể tận dụng làm nguyên liệu chế biến, giúp gia tăng giá trị và hạn chế lãng phí.

Theo tính toán bước đầu, sau khi trừ chi phí giống, phân bón, công chăm sóc và thu hoạch, lợi nhuận ước đạt khoảng 500 triệu đồng/sào. Đây là mức thu nhập vượt trội so với nhiều loại cây trồng truyền thống, tạo động lực mạnh mẽ để bà con mạnh dạn chuyển đổi sản xuất.

Hướng tới chuỗi giá trị bền vững

Điểm nổi bật của mô hình không chỉ nằm ở lợi nhuận cao mà còn ở cách làm theo hướng liên kết chuỗi: Liên kết nhà khoa học: đảm bảo nguồn giống chuẩn, quy trình kỹ thuật bài bản. Liên kết doanh nghiệp: bao tiêu sản phẩm, định hướng chế biến sâu. Liên kết nông dân: tổ chức sản xuất tập trung, đồng bộ.

Nếu được mở rộng diện tích và quy hoạch vùng trồng tập trung, sâm Nữ Hoàng có thể trở thành cây chủ lực mới của xã Phúc Thọ, góp phần hình thành vùng dược liệu hàng hóa, tạo việc làm ổn định, nâng cao thu nhập và từng bước xây dựng thương hiệu nông sản đặc trưng của địa phương. Bên cạnh thị trường nội địa, tiềm năng xuất khẩu các sản phẩm từ sâm - đặc biệt vào những thị trường yêu cầu tiêu chuẩn cao như Nhật Bản, Hàn Quốc và châu Âu - mở ra triển vọng đưa Sâm Nữ Hoàng từng bước hiện diện trên thị trường quốc tế.

Với sự vào cuộc của chính quyền, doanh nghiệp và người dân, mô hình trồng sâm Nữ Hoàng không chỉ đơn thuần là thử nghiệm một loại cây mới, mà còn là bước chuyển mình trong tư duy sản xuất – từ manh mún sang liên kết, từ giá trị thấp sang giá trị cao, từ sản xuất đơn lẻ sang phát triển kinh tế bền vững.

Tin tưởng rằng trong thời gian tới, sâm Nữ Hoàng sẽ thực sự bén rễ vững vàng trên đồng đất xã Phúc Thọ, trở thành động lực quan trọng trong hành trình xây dựng nông thôn mới nâng cao và phát triển kinh tế địa phương.